تطبیق حساب با طرف حساب یعنی گردش حساب یک مشتری یا تأمینکننده را در دفتر خود با گردشی که او از دفتر خودش میدهد مقایسه کنید. اگر ماندهها یکی نیست، باید بدانید چرا. این کار پشتوانه اصلی مانده حسابهای دریافتنی و پرداختنی است.
چرا تطبیق با طرف حساب لازم است
مانده حسابهای دریافتنی و پرداختنی فقط وقتی قابل اتکاست که طرف مقابل هم آن را قبول داشته باشد. مانده دریافتنی شما از یک مشتری، در دفتر همان مشتری حساب پرداختنی به شماست. اگر این دو عدد با هم نخوانند، دستکم یکی از دو دفتر کامل یا درست نیست.
- فاکتورها یا پرداختهایی که یک طرف ثبت نکرده است پیدا میشوند.
- اختلافها پیش از اینکه در زمان تسویه یا قطع همکاری به بحث تبدیل شوند، حل میشوند.
- برای ماندهها در پایان سال و هنگام رسیدگی حسابرس، مستند روشن دارید.
- مطالبات مشکوک و پرداختهای تکراری زودتر شناسایی میشوند.
منطق آینهای: بدهکار شما، بستانکار طرف مقابل
مهمترین نکته فنی این است که گردش طرف حساب آینه دفتر شماست. فروشی که شما به بدهکار مشتری ثبت کردهاید، در دفتر مشتری به بستانکار حساب شما ثبت شده است. پس هنگام مقایسه، ستون بدهکار شما با ستون بستانکار او مقایسه میشود و برعکس.
پیش از شروع، این موارد را یکسان کنید: بازه زمانی دو گردش، ریال یا تومان بودن مبالغ و مانده ابتدای دوره. بسیاری از اختلافهای ظاهری فقط به این دلیل است که یک طرف مبالغ را به تومان و طرف دیگر به ریال گزارش کرده، یا یکی گردش را از ابتدای سال و دیگری از ابتدای ماه گرفته است.
تأییدیه حساب: چطور درخواست کنیم
تأییدیه حساب نامهای است که در آن مانده حساب در یک تاریخ مشخص به طرف مقابل اعلام میشود و از او خواسته میشود موافقت یا اختلاف خود را اعلام کند. نامه خوب، پاسخ دادن را برای طرف مقابل آسان میکند. این اجزا را در آن بیاورید:
- تاریخ مانده، معمولاً پایان دوره یا پایان سال مالی.
- مبلغ مانده و ماهیت آن، یعنی بدهکار یا بستانکار بودن.
- فهرست اقلام باز، مثل فاکتورهای پرداختنشده یا چکهای سررسیدنشده، اگر مانده از چند قلم تشکیل شده است.
- درخواست روشن: اگر با مبلغ موافق نیستید، گردش حساب یا فهرست اقلام اختلاف را بفرستید.
- نام و راه تماس فردی که در دفتر شما پاسخگوی سؤالهاست.
پاسخی مثل «مانده ما عدد دیگری است» بدون جزئیات کمک چندانی نمیکند. همیشه گردش کامل یا دستکم فهرست اقلامی را بخواهید که طرف مقابل در مانده خود حساب کرده است.
دلایل رایج اختلاف با طرف حساب
| علت | نمونه | اقدام معمول |
|---|---|---|
| اختلاف زمانی | فاکتور آخر ماه که طرف مقابل در ماه بعد ثبت کرده | بدون سند اصلاحی، پیگیری در دوره بعد |
| پرداخت در راه | چک یا انتقالی که شما ثبت کردهاید و هنوز به دست طرف نرسیده | تطبیق با تاریخ دریافت در دفتر طرف |
| برگشت از فروش یا خرید | کالای برگشتی که فقط یک طرف سند آن را زده | گرفتن مستندات برگشت و ثبت در دفتر ناقص |
| تخفیف | تخفیف نقدی یا حجمی که بعد از فاکتور توافق شده | مستند کردن توافق و صدور سند |
| فاکتور ثبتنشده | فاکتور خدمات یا هزینه حمل که به حسابداری نرسیده | درخواست نسخه فاکتور و ثبت آن |
| خطای ثبت | ثبت تکراری، مبلغ اشتباه یا ثبت به نام شخص دیگر | اصلاح در دفتری که خطا دارد |
| کسورات | کسر حسن انجام کار یا سایر کسورات قراردادی از پرداخت | ثبت جداگانه کسورات به نام طرف حساب |
اختلاف زمانی را از بقیه جدا کنید. این اقلام معمولاً در دوره بعد خودبهخود بسته میشوند و سند اصلاحی ندارند. اما اگر یک قلم زمانی چند دوره باز بماند، دیگر زمانی نیست و باید جداگانه بررسی شود.
تطبیق حساب گامبهگام
- گردش حساب طرف را از دفتر معین خود و گردش او را برای همان بازه بگیرید.
- مانده ابتدای دوره را مقایسه کنید. اگر از قبل اختلاف دارد، اول همان را حل کنید یا به عنوان قلم باز منتقل کنید.
- ستونها را همتراز کنید، یعنی بدهکار شما در برابر بستانکار او قرار بگیرد.
- اقلام را با شماره فاکتور، شماره چک یا شماره پیگیری جفت کنید. اگر شناسه مشترک وجود ندارد، از مبلغ و تاریخ نزدیک کمک بگیرید.
- اقلام جفتنشده را بر اساس جدول بالا دستهبندی کنید.
- برای هر قلم مشخص کنید اصلاح در کدام دفتر لازم است.
- نتیجه را برای طرف حساب بفرستید و مستندات ناقص را درخواست کنید.
- پس از اصلاحات، مانده نهایی را دوباره مقایسه و تأیید کنید.
پیگیری اختلافها تا تعیین تکلیف
تطبیق حساب کاری یکباره نیست. برای هر اختلاف یک وضعیت روشن داشته باشید: باز، در انتظار مدرک از طرف حساب، اصلاحشده در دفتر ما یا اصلاحشده در دفتر طرف. نگه داشتن این وضعیتها کنار هم، بهویژه وقتی با دهها مشتری و تأمینکننده کار میکنید، از تکرار کار در دوره بعد جلوگیری میکند. همین منطق در مغایرتگیری بانکی هم کاربرد دارد.
برای مشتریان بزرگ یا حسابهایی که اختلاف تکراری دارند، تطبیق ماهانه یا فصلی بهتر از تطبیق سالانه است. اختلاف یکماهه را خیلی راحتتر از اختلاف یکساله میشود پیدا کرد.
ریکان پایلوت چطور کمک میکند
در مغایرتگیری حسابهای ریکان پایلوت دفتر خود و گردش طرف حساب را بهصورت XLSX یا CSV بارگذاری میکنید. پیش از پردازش، نگاشت ستونها را خودتان تأیید میکنید تا بدهکار و بستانکار درست کنار هم قرار بگیرند. میتوانید یک اجرای سریع بدون پرونده داشته باشید یا کار را داخل یک پرونده مالی با دفتر رسمی و غیررسمی انجام دهید تا تاریخچه اجراها و اختلافها تا تعیین تکلیف باقی بماند.
اگر مدرکی از مشتری لازم است، نتایج انتخابشده را با یک لینک مهمان زماندار با او به اشتراک میگذارید و مستندات ناقص را میخواهید. پیشنهادهای سیستم را حسابدار بررسی و تأیید میکند. درباره حفاظت از دادهها صفحه امنیت را ببینید.
پرسشهای رایج
تفاوت تطبیق حساب با تأییدیه حساب چیست؟
تأییدیه حساب درخواست تأیید یک مانده در یک تاریخ است. تطبیق حساب مقایسه قلمبهقلم گردش دو طرف است. وقتی تأییدیه با اختلاف برمیگردد، تطبیق حساب راه پیدا کردن علت آن است.
اگر طرف حساب به درخواست تأییدیه پاسخ ندهد چه کنیم؟
پیگیری کنید، گردش حساب را همراه نامه بفرستید تا پاسخ دادن آسانتر شود و تلاشهای خود را مستند کنید. حسابرس ممکن است در این حالت روشهای جایگزین، مثل بررسی وصولهای بعد از تاریخ مانده، به کار ببرد.
چرا مانده دو طرف دقیقاً ده برابر هم است؟
تقریباً همیشه یک طرف مبالغ را به ریال و طرف دیگر به تومان گزارش کرده است. پیش از هر مقایسه، واحد پول دو فایل را یکسان کنید.
تطبیق حساب با طرف حساب را هر چند وقت انجام دهیم؟
برای حسابهای مهم و پرگردش ماهانه یا فصلی، و برای بقیه دستکم یک بار پیش از بستن حسابها در پایان سال.