بیشتر مشکلاتی که در مغایرتگیری پیش میآید از خود مقایسه نیست، از فایل ورودی است. ستونی که تاریخ را گاهی متن و گاهی عدد نگه داشته، ردیف جمعی که وسط جدول آمده یا «ی» عربی در نام مشتری، کافی است تا اقلام درست جفت نشوند. چند دقیقه آمادهسازی، ساعتها بررسی بعدی را حذف میکند.
ساختار ستونهای پیشنهادی
هر فایل، چه دفتر باشد چه صورتحساب بانک یا گردش طرف حساب، بهتر است این ستونها را داشته باشد:
| ستون | محتوا | نکته |
|---|---|---|
| تاریخ | تاریخ تراکنش | یک قالب واحد در کل ستون |
| شرح | توضیح تراکنش | شماره فاکتور یا چک را از شرح حذف نکنید |
| شماره مرجع | شماره سند، فاکتور، چک یا پیگیری | به شکل متن نگه دارید تا صفرهای ابتدایی حذف نشوند |
| بدهکار | مبلغ بدهکار | فقط عدد، بدون واحد |
| بستانکار | مبلغ بستانکار | فقط عدد، بدون واحد |
| مانده | مانده پس از هر ردیف، اختیاری | برای کنترل جمعها مفید است |
ردیف اول فقط عنوان ستونها باشد. عنوان گزارش، نام شرکت و تاریخ چاپ را بالای جدول نگذارید، یا آنها را در برگه جداگانه نگه دارید. اگر ابزار شما نگاشت ستونها را از شما میپرسد، عنوانهای روشن و یکتا این مرحله را سریعتر و کمخطاتر میکند.
تاریخها، بهویژه تاریخ شمسی
تاریخ بعد از مبلغ مهمترین ستون است، چون جفت کردن اقلام اغلب بر پایه نزدیکی تاریخ انجام میشود. مشکل رایج این است که یک ستون ترکیبی از چند قالب داشته باشد. این نکات را رعایت کنید:
- یک قالب را انتخاب کنید و در کل فایل از همان استفاده کنید، مثلاً ۱۴۰۵/۰۶/۳۱ با سال چهاررقمی.
- روز و ماه را دورقمی بنویسید. ۱۴۰۵/۶/۵ و ۱۴۰۵/۰۶/۰۵ در مرتبسازی متنی نتیجه یکسانی نمیدهند.
- تاریخ شمسی و میلادی را در یک ستون مخلوط نکنید.
- اگر اکسل تاریخ شمسی را به عدد یا تاریخ میلادی نامفهوم تبدیل کرده، قالب ستون را متن کنید و داده را دوباره وارد کنید.
- ساعت تراکنش را، اگر وجود دارد، در ستون جداگانه بگذارید.
اعداد را به شکل عدد نگه دارید
مبلغی که به شکل متن ذخیره شده، در ظاهر عدد است ولی در جمع و مقایسه درست حساب نمیشود. نشانهاش معمولاً تراز متفاوت سلول یا علامت هشدار کوچک در گوشه آن است.
- واحد پول مثل «ریال» یا «تومان» را داخل سلول ننویسید. واحد را در عنوان ستون بیاورید.
- جداکننده هزارگان را با قالببندی سلول نمایش دهید، نه با تایپ دستی ویرگول.
- مبالغ منفی را یکسان نشان دهید. پرانتز در یک ردیف و علامت منفی در ردیف دیگر خطا ایجاد میکند.
- دو فایل مقایسه باید همواحد باشند. اگر یکی ریال و دیگری تومان است، پیش از مقایسه یکی را تبدیل کنید.
حذف سلولهای ادغامشده و جمعهای جزء
گزارشهایی که از نرمافزار حسابداری یا اینترنتبانک گرفته میشوند، معمولاً برای خواندن انسان طراحی شدهاند، نه برای پردازش. پیش از بارگذاری این موارد را پاک کنید:
- سلولهای ادغامشده در عنوان یا وسط جدول. ادغام را بردارید و مقدار را در همه ردیفهای مربوط تکرار کنید.
- ردیفهای جمع صفحه، جمع ماه یا «نقل از صفحه قبل».
- ردیفهای خالی بین بخشها.
- ستونهای توضیحی که فقط در چند ردیف پر شدهاند و کاربردی ندارند.
- مانده ابتدای دوره، اگر به شکل یک ردیف در جدول آمده، که باید علامت بخورد تا با تراکنش واقعی اشتباه نشود.
پیش از هر تغییر، یک نسخه از فایل اصلی نگه دارید و پاکسازی را روی نسخه کپی انجام دهید تا همیشه بتوانید به داده خام برگردید.
بدهکار و بستانکار یا مبلغ علامتدار
دو روش رایج برای نشان دادن جهت تراکنش وجود دارد: دو ستون جدا برای بدهکار و بستانکار، یا یک ستون مبلغ که برداشتها در آن منفیاند. هر دو قابل استفادهاند، به شرط اینکه در کل فایل یکسان باشند.
نکته مهمتر، جهت دید است. در صورتحساب بانک بدهکار و بستانکار از دید بانک نوشته میشود، یعنی واریز به حساب شما در صورتحساب بستانکار است ولی در دفتر شما بدهکار حساب بانک. در مقایسه با گردش طرف حساب هم همین وارونگی وجود دارد، پس ستونها را آینهای کنار هم بگذارید.
یکسانسازی ی، ک، ارقام و رمزگذاری CSV
فایلهایی که از سیستمهای مختلف میآیند ممکن است «ی» و «ک» عربی (ي و ك) داشته باشند. این حروف در ظاهر شبیهاند، ولی برای رایانه دو حرف متفاوتاند و جستوجوی نام مشتری یا شرح تراکنش را بینتیجه میکنند.
- با ابزار جستوجو و جایگزینی اکسل (Ctrl+H) حرف ي را با ی و ك را با ک جایگزین کنید.
- در ستونهای عددی، ارقام فارسی یا عربی تایپشده را به ارقام لاتین برگردانید تا اکسل آنها را عدد بشناسد.
- فاصلههای اضافه در ابتدا و انتهای متن و فاصلههای دوتایی را حذف کنید.
- در شمارههای مرجع، خط تیره و اسلش را یکسان کنید.
اگر فایل را به CSV تبدیل میکنید، هنگام ذخیره گزینه CSV با رمزگذاری UTF-8 را انتخاب کنید. ذخیره با رمزگذاریهای قدیمی باعث میشود حروف فارسی به نویسههای نامفهوم تبدیل شوند. یادتان باشد CSV فقط یک برگه را ذخیره میکند و قالببندی را نگه نمیدارد، پس پیش از ذخیره مطمئن شوید برگه درست باز است.
چکلیست نهایی و بارگذاری در ریکان پایلوت
- یک ردیف عنوان، بدون سطرهای توضیحی بالای جدول.
- بدون سلول ادغامشده، ردیف جمع یا ردیف خالی.
- تاریخ با یک قالب و سال چهاررقمی.
- مبالغ عددی، بدون واحد و همواحد در هر دو فایل.
- جهت بدهکار و بستانکار روشن و یکسان.
- ی و ک فارسی و ارقام یکسان.
- CSV با رمزگذاری UTF-8.
در ریکان پایلوت فایلهای XLSX، CSV و PDF خوانا را برای مغایرتگیری حسابها، تطبیق مودیان و تطبیق بانک بارگذاری میکنید و پیش از پردازش نگاشت ستونها را تأیید میکنید. فقط فایلهایی را وارد کنید که مجاز به پردازش آنها هستید. راهنمای استفاده مراحل بارگذاری را قدمبهقدم توضیح میدهد.
پرسشهای رایج
آیا میتوان خروجی نرمافزار حسابداری را مستقیم بارگذاری کرد؟
اگر خروجی یک جدول ساده با یک ردیف عنوان است، معمولاً بله. گزارشهای چاپی که سربرگ، جمع صفحه و سلول ادغامشده دارند، پیش از بارگذاری باید پاکسازی شوند.
چرا حروف فارسی در فایل CSV بههمریخته نمایش داده میشود؟
تقریباً همیشه به دلیل رمزگذاری است. فایل را دوباره با گزینه CSV با رمزگذاری UTF-8 ذخیره کنید.
آیا باید تاریخ شمسی را به میلادی تبدیل کنم؟
معمولاً لازم نیست. مهم این است که هر دو فایل از یک تقویم و یک قالب ثابت استفاده کنند و تاریخها با سال چهاررقمی و روز و ماه دورقمی نوشته شوند.
ستون مانده در فایل ضروری است؟
ضروری نیست، اما برای کنترل کامل بودن فایل مفید است. اگر مانده پایانی محاسبهشده با مانده گزارش یکی نباشد، احتمالاً ردیفی جا افتاده یا تکرار شده است.